Η επίσκεψη του τρωκτικού

1-cat

Τα φύλλα και τα δάκρυα πέφτουν το φθινόπωρο. Όλα ψήγματα από το ψηφιδωτό της εποχής. Συνθέτουν τους καθρέφτες που βρίσκονται στους δρόμους, στους φανοστάτες, στις βιτρίνες, στις πινακίδες, στις διαλέξεις, στα μάτια όλων. Και οι καθρέφτες καλύπτοντας όλες τις διαστάσεις, πάντα να δείχνουν αυτό που δεν αντέχουμε να δούμε. Κάτι που μας κυνηγάει όπου κι αν πάμε ή βρεθούμε, γιατί είναι ένα μικρό τίποτα που κάθεται σφιγμένο μέσα μας. Σαν λαθραίος ποντικός που μπήκε στο πέτρινο σπίτι  της ψυχής μας και χώθηκε στην πιο κρυφή γωνιά. Αυτό είναι το τίποτα. Τόσο συμπαγές, τόσο υλικό, τόσο βαρύ, τόσο θλιμμένο. Και γιατί το λένε τίποτα; Ίσως επειδή δεν έχει σχήμα ούτε φωνή ούτε καταλαμβάνει χώρο. Βολεύεται στο πάντα. Δεν το βλέπεις, δεν το αισθάνεσαι. Μονάχα το σκέφτεσαι. Το μπάζεις αυθόρμητα- κατά λάθος- μία απερισκεψία της κούρασης- στο μυαλό σου κι αυτό ξεκινάει ευθέως κι ευθαρσώς να κατατρώει τους τείχους του, γκρεμίζοντας τα όρια. Και τότε το δωμάτιο πλημμυρίζει εξαϋλωμένη θλίψη και άκαιρο παράπονο σαν παρενέργειες ψυχοτρόπων χαπιών. Κουταλάκια του γλυκού, ασπιρίνες, πετσέτες, πιάτα, φυτά, παράθυρα όλα γυρίζουν ομόκεντρα στο κεφάλι της νοσταλγίας. Κοιτάς με άδειο βλέμμα το πλυντήριο την στιγμή που ο λαθραίος ξενιστής έχει καταβροχθίσει και το τελευταίο καλώδιο που σε συνέδεε με την πραγματικότητα της καθαρής ψυχής.

Faoust

1-aFaust6Έχεις βιώσει ποτέ το απόλυτο συναίσθημα -μαρμαρωμένος στο σταυροδρόμι της ψυχής και της νόησης- του να μην χωράς πουθενά το »είναι» σου? Να μην σε βολεύει ούτε η πραγματικότητα η καθημερινή, ούτε ο συλλογισμός γύρω από τα θεία, οι απώτεροι ευγενικοί σκοποί (ό,τι αυτό μπορεί για τον καθένα να σημαίνει) και ο στόχος της πνευματικής ανύψωσης. Από το πιο ποταπό και γήινο στο πιο θεϊκό και πνευματικό ταξίδι, κανένας και τίποτα εσέναν ολόκληρο να μην μπορεί να δεχθεί. Ένας ψυχικός κι αέναος παροξυσμός!

Έχεις νιώσει ποτέ δυο αντικρουόμενες δυνάμεις να παλεύουν λυσσασμένα μέσα στο πεδίο του εσώτερου εαυτού σου διεκδικόντας φρενιασμένα την ολική καταστροφή σου? Το πρωί που ξυπνάς και στέκεσαι μπροστά από τον καθρέφτη έχεις αντικρίσει ποτέ μέσα στο ίδιο κέρμα της θείας εξαργύρωσης, ταυτόχρονα τις δυο διαφορετικές όψεις? Έχεις δει τον διάβολο και τον θεό που ενυπάρχουν παλλόμενοι στο ίδιο σακί, αρχικά ήρεμα, αθόρυβα, ανακατεύοντας τα χνώτα τους σε ένα?

Αυτές είναι μερικές από τις αισθήσεις που άντλησα εγώ διαβάζοντας για πρώτη φορά το πρώτο μέρος του πάντα κλασσικού και διαχρονικού έργου του Γκαίτε, της τραγωδίας (όπως ονόμασε ο ίδιος το ποίημα του) του Φάουστ, σε μετάφραση του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου, από την Κάπα Εκδοτική.

Αυτά είναι άλλωστε τα κύρια συναισθήματα που περιγράφουν σε αδρές γραμμές τον ταραγμένο ψυχικό κόσμο του ήρωα και τα οποία γίνονται εύκολα αντιληπτά ήδη από τους πρώτους στίχους ακόμα. Ο δύστυχος Φάουστ, είναι μπλεγμένος ανάμεσα στις δυο αντίθετες φύσεις του, σε ένα δίλλημμα που αντιπαλεύει το ένστικτο της ανθρώπινης ζωής με το ένστικτο του θανάτου και της επίτευξης της θέωσης. Ανάμεσα στην αληθινή γνώση και την απλή ζωή, στη μέση του καλού και του κακού. Φως και σκοτάδι, Γη και Ουρανός. Δυο αντίθετες δυνάμεις που ασκούνται ισότιμα στο ίδιο κέντρο, τον άνθρωπο-και στην περίπτωσή μας τον τραγικό Φάουστ.

Και μέσα σε όλο αυτό το νοητικό και ψυχικό μαρτύριο, η αίσθηση της απόλυτης ματαίωσης, της απομυθοποίησης μιας ολόκληρης ζωής, της αξίας της γνώσης, η ανάγκη για ανασκόπηση των ηθικών αξιών, η χαλάρωση των σταθερών, η αμφισβήτηση, το διφορούμενο, οι λεπτές γραμμές ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι. Και φυσικά όλη η τραγικότητα και η μοναξιά που κρύβει μία τέτοια πορεία.

Κοντά στον Φάουστ δομείται μεθοδικά και ξεδιπλώνεται ο χαρακτήρας του περίφημου Μεφιστοφελή  -για πολλούς το alter ego του πρωταγωνιστή, η μία όψη του νομίσματος- μια τέλεια ενσάρκωση του Διαβόλου, και κάθε άλλου κακού. Είναι ο καταλύτης που θα μπει την κατάλληλη στιγμή στο γραφείο και στη ζωή του κεντρικού χαρακτήρα, αυτός που θα του δείξει τα σκοτεινά μονοπάτια που δύναται να ακολουθήσει ο άνθρωπος και τελικά αυτός που θα τον κάνει να υπογράψει την αυτοκαταστροφή και όχι μονάχα τη δική του… Μοιραία πλέκεται μία αξέχαστη κι αληθινή τραγωδία τόσο για τον Φάουστ κι όσο και για όσους θα τολμήσουν να τον πλησιάσουν από πολύ κοντά.

Είναι λοιπόν εύκολο να καταλάβεις γιατί η φιγούρα του Φάουστ διαγράφτηκε τόσο ανεξίτηλλα στους αιώνες και για ποιους λόγους ταξίδεψε από τα χρονοντούλαπα της παγκόσμιας λογοτεχνίας καιόμενη ως και σήμερα στις φωτιές της υπαρξιακής Κόλασης. Ένα έργο που ίσως καταφέρει να σε κάνει να θυμηθείς στιγμές που εσύ ο ίδιος βίωσες, αν ήρθες ποτέ σε κάποιο παρόμοιο δίλλημμα..

Τέλος, δεν ξέρω αν άντλησα λιγότερα απ’ όσα θα μπορούσα με μία πρώτη ανάγνωση, επειδή το έπιασα με μανία στα χέρια μου και το διάβασα μέσα στην εξεταστική, αλλά είναι κάτι που θα πρότεινα σίγουρα σε κάθε άτομο να διαβάσει, αν όχι τώρα, έστω σε κάποια φάση της ζωής του!

Καλή ανάγνωση!

Ναζίμ Χικμέτ – Τα τραγούδια των ανθρώπων

(απόδοση: Γιάννης Ρίτσος)

Τὰ τραγούδια τῶν ἀνθρώπων
εἶναι πιὸ ὄμορφα ἀπ᾿ τοὺς ἴδιους
πιὸ βαριὰ ἀπὸ ἐλπίδα
πιὸ λυπημένα
πιὸ διαρκῆ.

* * *

Πιότερο ἀπ᾿ τοὺς ἀνθρώπους,
τὰ τραγούδια τους ἀγάπησα.
Χωρὶς ἀνθρώπους μπόρεσα νὰ ζήσω,
ὅμως ποτὲ χωρὶς τραγούδια·
μοὔτυχε ν᾿ ἀπιστήσω κάποτε
στὴν πολυαγαπημένη μου,
ὅμως ποτέ μου στὸ τραγούδι
ποὺ τραγούδησα γι᾿ αὐτήν·
οὔτε ποτὲ καὶ τὰ τραγούδια
μ᾿ ἀπατήσανε. Continue reading «Ναζίμ Χικμέτ – Τα τραγούδια των ανθρώπων»

Πόρτα ανοιχτή

Γιώργης Παυλόπουλος

 

Τα Αντικλείδια

Η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.
Πολλοί κοιτάζουν μέσα χωρίς να βλέπουν
τίποτα και προσπερνούνε. ‘Ομως μερικοί
κάτι βλέπουν, το μάτι τους αρπάζει κάτι
και μαγεμένοι πηγαίνουνε να μπουν.
Η πόρτα τότε κλείνει. Χτυπάνε μα κανείς
δεν τους ανοίγει. Ψάχνουνε για το κλειδί.
Κανείς δεν ξέρει ποιος το έχει. Ακόμη
και τη ζωή τους κάποτε χαλάνε μάταια
γυρεύοντας το μυστικό να την ανοίξουν.
Φτιάχνουν αντικλείδια. Προσπαθούν.
Η πόρτα δεν ανοίγει πια. Δεν άνοιξε ποτέ
για όσους μπόρεσαν να ιδούν στο βάθος.
‘Ισως τα ποιήματα που γράφτηκαν
από τότε που υπάρχει ο κόσμος
είναι μια ατέλειωτη αρμαθιά αντικλείδια
για ν’ ανοίξουμε την πόρτα της Ποίησης.

                                           Μα η Ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή.

Από τη συλλογή «Τα αντικλείδια», εκδ. Στιγμή

Γιώργης Παυλόπουλος

»Για τη ζωή»

Καλό μήνα αγαπημένοι μου αναγνώστες! Ο Σεπτέμβρης έφυγε τρέχοντας. Βιαστικός πέρασε από μπροστά μας και μας άφησε πίσω του έναν ακόμη άγνωστο Οκτώβρη για συντροφιά. Θα τον μάθουμε κι αυτόν, όμως, γιατί είμαστε όλοι μας πολύ πιο δυνατοί απ’ όσο μπορούμε να παραδεχτούμε.

Γιατί η ζωή από μόνη της είναι πιο δυνατή. Πιο ικανή από τους ανθρώπους παίζει  πόρτες και πλακωτό στο γιγάντιο τάβλι του Κόσμου και νικάει πάντα ακόμα και τους καλύτερους αντιπάλους. Καθώς, ότι και να γίνεται αυτή στολίζεται και βγαίνει στους δρόμους, για να περπατήσει, να τρέξει και να βρει ξανά ένα περιοδικό κομμάτι ολοκλήρωσης…

Επειδή ότι μήνα και να έχουμε, απ’  ό, τι παρανοϊκό  και να γυρίζουμε, όπου και να τριγυρνάμε σαν χαμένοι, η ζωή δεν θα πάψει ποτέ να γελάει με ευχαρίστηση. Επειδή ξέρει ότι είναι η κυρία των πραγμάτων… Έτσι είναι οι κανόνες του παιχνιδιού και όσες φορές κι αν το παίξουμε δεν πρόκειται να αλλάξουν.

Θα ξεκινήσουμε, λοιπόν, αυτόν τον μήνα μ’ ένα ποίημα ( τι να σας κάνω που βγήκα κουλτουριάρα… δεν φταίω εγώ) του Ναζίμ Χικμέτ  που ονομάζεται ‘’ Για τη ζωή’’ . Continue reading «»Για τη ζωή»»